De kracht van fysiek volgt sociaal

De inrichting van onze fysieke omgeving

Keynote-speaker Ianthe Mantingh neemt ons mee in het proces van de opbouw en inrichting van een wijk. Vaak bekijken we de stad vanuit twee perspectieven; haar gebouwen en de wegen die ernaar toe leiden. Tussen deze twee bevindt zich echter een overgangsruimte, de 'tussenmaat'. Deze tussenmaat bestaat uit de ruimte tussen privé en openbaar: de stoep voor je woning, de galerij van het appartementencomplex, of de gezamenlijke fietsberging. Juist deze tussenmaat is waar de ruimte ligt om ontmoeting te stimuleren. Met het toenemende gevoel van eenzaamheid is het belangrijk om in te zetten op ontmoeting. Het herkennen en groeten van de buurtbewoners is een eerste stap om deze toename tegen te gaan. Het tegengaan van de toenemende eenzaamheid is niet enkel een kwestie voor het sociale domein. Ook het fysieke domein kan hierin een rol spelen om de sociale ruimte mogelijk te maken.

Dit herkenbare straatbeeld geeft goed weer hoe we de tussenmaat veelal buiten beschouwing laten. Huizen van bewoners, afgeschermd door een rij aan auto's, met daartussen de weg zodat we ons snel en efficiënt kunnen verplaatsen.

Deze inrichting zorgt echter ook voor anonimiteit in de wijk. Er is geen ruimte voor spontane ontmoeting; voor het praatje met de overbuurman die net van de boodschappen thuiskomt. Zonder dit spontane contact kunnen bewoners zich niet verbonden met elkaar voelen.De tussenmaat als doorgang zonder contact

Mobiliteit wordt vaak beoordeeld op de snelheid en efficiëntie van verplaatsing. Direct vanuit huis de auto instappen om ons van A naar B te verplaatsen. Daardoor verdwijnt de tussenmaat in het ontwerp van de openbare ruimte; er is geen ruimte beschikbaar voor de spontane ontmoeting voor de voordeur. We zien de route van straat naar huis als een doorgang waar niks gebeurt, terwijl dit een van onze dagelijkse bewegingen is waar we ontmoeting kunnen stimuleren. Door ruimte te creëren om even te verblijven, te zitten of elkaar te passeren kunnen verplaatsingen in de tussenruimte uitgroeien tot sociale momenten. Deze sociale momenten zorgen voor herkenning, ontmoeting en uiteindelijk het gevoel van een gemeenschap in de buurt.

Mobiliteit als verplaatsen en verblijven

Juist omdat mobiliteit onderdeel is van ons dagelijks leven biedt zij kansen om sociale cohesie te versterken. Het pakken van de fiets uit de gezamenlijke stalling, het uitladen van boodschappen voor deur of het creëren van zitruimte in de hallen van appartementen zijn alledaagse momenten waarop bewoners elkaar kunnen ontmoeten. Mobiliteit en bereikbaarheid gaan niet alleen over efficiënte verplaatsing, maar ook over de mogelijkheden om te verblijven. Als we mobiliteit ontwerpen vanuit het perspectief van verplaatsing van voertuigen laten we deze verblijfsruimte buiten beschouwing. Bij het ontwerpen vanuit mensen maken we ruimte voor de verbinding tussen sociale en fysieke omgeving. Daarmee wordt mobiliteit niet alleen een middel om bestemmingen te bereiken, maar ook een instrument om herkenning, ontmoeting en verbondenheid te versterken. Zoals Ianthe Mantingh benoemt: "Een uitnodigende publieke ruimte ontstaat waar het sociale en fysieke domein hand in hand gaan".